Zijn tips en tops feedback geven wel de effectiefste reflectiemethode om van te leren?

In vrijwel elke Train-de-trainer workshop die ik geef, komt er een reflectiemoment aan bod. De deelnemers hebben geleerd hoe je een training opbouwt, hoe je je doelgroep meeneemt en hoe je complexe inhoud begrijpelijk maakt. Deze kennis komt samen in het spannendste onderdeel: zelf een korte training geven.
Na afloop wordt afgesloten met een klassikale evaluatie in de vorm van tips & tops. Wat ging goed? En wat kan beter?
Het is een bekend en logisch systeem en wordt door de deelnemer als positief ervaren. En toch stel ik mezelf de vraag: “Is deze manier van feedback geven eigenlijk wel zo effectief als we denken?”

Feedback als reflex, niet als leermoment

Oud helikopterpiloot op missies in Afghanistan voor defensie en gedragsdeskundige Dominique Schreinemachers benoemt iets wat veel trainers herkennen, maar zelden expliciet maken: de ontvangst van feedback roept vrijwel direct een verdedigingsreactie op. Dat is geen gebrek aan professionaliteit of open houding, maar een reflex.
Feedback wordt al snel persoonlijk geïnterpreteerd: wat vindt iemand van mij? In die staat is leren lastig. De aandacht verschuift van verbeteren naar beschermen of verdedigen. Schreinemachers zegt dat in situaties waarin je leert onder druk dat debriefen vaak effectiever is dan feedback geven. Niet zenden wat beter kan, maar samen terugkijken op wat er gebeurde, wat werkte en waarom.

Betekent dit dan dat feedback geen zin heeft?

Nee. Feedback blijft een belangrijk onderdeel van leren. Maar de manier waarop we feedback inzetten, vraagt meer bewustzijn. Zeker in een Train-de-trainer context, waar deelnemers zich vaak extra kwetsbaar voelen: ze staan voor een groep, proberen iets nieuws en worden direct beoordeeld.
Dat vraagt om een andere volgorde en een andere toon. Begin bij wat werkt en waarom dat werkt. Maak verbeterpunten concreet, situationeel en niet persoonlijk. En overweeg vaker een debriefing-aanpak: samen onderzoeken wat er gebeurde, welke keuzes effect hadden en wat iemand daarvan mee wil nemen naar een volgende keer.

Leren vraagt soms frictie, maar in de juiste mate

Effectief leren mag schuren. Maar niet doordat iemand in de verdediging schiet. Frictie werkt pas echt als dat leidt tot nieuwsgierigheid, reflectie en eigenaarschap. Niet tot dichtklappen. Als trainers en begeleiders hebben we daar meer invloed op dan we soms denken.

Wil je jouw trainingen ook betekenisvol maken en effectief laten schuren? Dan helpt Eluxis graag. Neem contact op met Eluxis voor de mogelijkheden om deel te nemen aan de Train-de-Trainer workshop! Wij zorgen ervoor dat de focus ligt op echt leren en de hersenen niet in de stressstand belanden.

Groeten,
Jelte Meijer

P.S. In onze Train-de-trainer workshops worden de individuele oefensessies ook opgenomen. Dat blijkt een krachtige spiegel. Deelnemers zien en horen zichzelf terug en krijgen zo inzicht in hun houding, stemgebruik en non-verbale communicatie. Vaak leert iemand daarvan meer dan van tien tips tegelijk.